Trong công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, việc xử lý và tiêu hủy xác động vật chết, động vật mắc bệnh là một khâu đặc biệt quan trọng. Nếu thực hiện không đúng quy định, không những làm lây lan mầm bệnh mà còn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và vật nuôi khác. Trong thời gian gần đây, Phòng kinh tế xã Xuân Thành nhận được phản ánh của người dân tại một số ấp về việc xuất hiện tình trạng heo chết bị vứt bỏ ra môi trường, gây mùi hôi thối và nguy cơ lây lan dịch bệnh trên địa bàn. UBND xã yêu cầu các hộ dân chăn nuôi, trang trại trên địa bàn xã thực hiện nghiêm các quy định về xử lý, tiêu hủy xác động vật và phòng chống dịch bệnh trên động vật theo quy định. Cụ thể:
1. Quy định về xử lý, tiêu hủy xác động vật theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31/5/2016 của Bộ Nông nghiêp và Phát triển nông thôn.
- Nguyên tắc tiêu hủy: Phải làm chết động vật bằng điện hoặc phương pháp khác được cơ quan thú y hướng dẫn, sau đó mới tiến hành tiêu hủy.
- Địa điểm tiêu hủy do cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, ưu tiên ngay tại khu vực chăn nuôi có dịch, hoặc địa điểm thích hợp khác gần khu vực có ổ dịch.
- Biện pháp tiêu hủy gồm: Chôn lấp hợp vệ sinh hoặc dùng lò đốt chuyên dụng hoặc đốt thủ công bằng cách đào hố, cho bao chứa xác động vật, sản phẩm động vật vào hố và đốt bằng củi, than, rơm, rạ, xăng, dầu,..; sau đó lắp đất và nện chặt. Riêng bệnh Nhiệt thán phải đổ bê tông hố chôn theo quy định.
- Vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật đến địa điểm tiêu hủy: Trường hợp địa điểm tiêu hủy ở ngoài khu vực có ổ dịch, xác động vật, sản phẩm động vật phải được cho vào bao, buộc chặt miệng bao và tập trung bao chứa vào một chỗ để phun khử trùng trước khi vận chuyển; trường hợp động vật lớn không vừa bao chứa phải sử dụng tấm nilon hoặc vật liệu chống thấm khác để lót bên trong (đáy và xung quanh) thùng của phương tiện vận chuyển; Phương tiện vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật phải có sàn kín để không làm rơi vãi các chất thải trên đường đi; Phương tiện vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y ngay trước khi vận chuyển và sau khi bỏ bao chứa xuống địa điểm tiêu hủy hoặc dời khỏi khu vực tiêu hủy.
- Quy cách hố chôn: Hố chôn phải cách nhà dân, giếng nước, khu chuồng nuôi động vật tối thiểu 30m và có đủ diện tích; nên chọn nơi chôn trong vườn (tốt nhất là vườn cây ăn quả hoặc lấy gỗ); Hố chôn phải đủ rộng phù hợp với khối lượng động vật, sản phẩm động vật và chất thải cần chôn. Ví dụ nếu cần chôn 01 tấn động vật thì hố chôn cần có kích thước là sâu 1,5 - 2m x rộng 1,5 - 2m x dài 1,5 - 2m.
- Các bước chôn lấp: Sau khi đào hố, rải một lớp vôi bột xuống đáy hố theo tỷ lệ khoảng 01 kg vôi /m2, cho bao chứa xuống hố, phun thuốc sát trùng hoặc rắc vôi bột lên trên bề mặt, lấp đất và nện chặt; yêu cầu khoảng cách từ bề mặt bao chứa đến mặt đất tối thiểu là 0,5m, lớp đất phủ bên trên bao chứa phải dày ít nhất là 1 m và phải cao hơn mặt đất để tránh nước chảy vào bên trong gây sụt, lún hố chôn. Phun sát trùng khu vực chôn lấp để hoàn tất quá trình tiêu hủy.
- Quản lý hố chôn: Sau tiêu hủy, UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý hố chôn, gắn biển cảnh báo, kiểm tra định kỳ và xử lý nếu có sụt lún, rò rỉ hay bốc mùi; Địa điểm chôn lấp phải được đánh dấu trên bản đồ của xã và lưu giữ hồ sơ quản lý.
- Trường hợp thuê các tổ chức, cá nhân khác thực hiện tiêu hủy, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức giám sát việc thực hiện, bảo đảm tuân thủ kỹ thuật theo quy định.
2. Quy định về giết mổ bắt buộc: Việc giết mổ bắt buộc động vật theo quy định tại khoản 4 Điều 30 của Luật thú y. Cụ thể như sau:
- Đối với phương tiện vận chuyển động vật đến cơ sở giết mổ: Phương tiện phải có sàn kín hoặc phải có lót sàn bằng vật liệu chống thấm bảo đảm không làm thoát lọt chất thải trong quá trình vận chuyển; phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc trước khi vận chuyển động vật ra khỏi khu vực có dịch bệnh và sau khi cho động vật xuống cơ sở giết mổ; Chất thải, chất độn phải được thu gom để đốt hoặc xử lý bằng hóa chất khử trùng trước khi chôn; lót sàn, vật dụng cố định, chứa đựng động vật nếu không đốt hoặc chôn thì phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc.
- Đối với cơ sở giết mổ động vật: Cơ sở giết mổ phải bảo đảm không còn động vật lưu giữ chờ giết mổ; Phải giết mổ toàn bộ số động vật được đưa đến để giết mổ bắt buộc và theo nguyên tắc động vật khỏe mạnh thì giết mổ trước, sau đó đến động vật có dấu hiệu mắc bệnh và động vật mắc bệnh; Sau khi hoàn tất việc giết mổ động vật, xử lý thân thịt, phụ phẩm và sản phẩm khác của động vật, cơ sở giết mổ phải thực hiện thu gom toàn bộ chất thải để tiêu hủy và thực hiện vệ sinh, khử trùng tiêu độc; nước thải trong quá trình giết mổ phải được thu gom và xử lý bằng hóa chất khử trùng; dụng cụ giết mổ, chứa đựng sản phẩm động vật phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc.
- Đối với thân thịt của động vật phải được xử lý nhiệt bằng cách làm giò chả hoặc luộc chín hoặc áp dụng các biện pháp khác bảo đảm không còn khả năng lây lan dịch bệnh.
- Đối với phụ phẩm và sản phẩm khác của động vật phải được thu gom, phun hóa chất khử trùng trước khi cho vào bao kín hoặc dụng cụ chứa đựng, phun hóa chất khử trùng trước khi đưa đến địa điểm tiêu hủy.
Phương tiện vận chuyển phụ phẩm và sản phẩm khác đến địa điểm tiêu hủy phải có sàn kín; phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc trước và sau khi vận chuyển đến địa điểm tiêu hủy.
3. Xử phạt hành vi vi phạm
- Theo Nghị định số 90/2017/NĐ-CP của Chính phủ, các hành vi vi phạm quy định trong lĩnh vực thú y sẽ bị xử phạt hành chính, trong đó: Phạt tiền từ 5.000.000 đến 6.000.000 đồng đối với hành vi vận chuyển hoặc vứt gia súc, gia cầm mắc bệnh, đã chết và sản phẩm của chúng ra môi trường; buôn bán con giống mắc bệnh truyền nhiễm.
- Ngoài ra, người vi phạm còn phải buộc tiêu hủy, khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường theo quy định.
4. Trách nhiệm của người dân và cộng đồng
- Không vứt xác động vật chết bừa bãi ra môi trường.
- Khi phát hiện động vật ốm, chết bất thường, phải báo ngay cho thú y hoặc chính quyền địa phương.
- Phối hợp cùng cơ quan chức năng tổ chức tiêu hủy đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn dịch bệnh.
- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng định kỳ, bảo đảm an toàn sinh học trong chăn nuôi.
👉 Thực hiện đúng quy định về tiêu hủy và giết mổ bắt buộc động vật mắc bệnh là trách nhiệm của mỗi người dân. Hãy chung tay thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước về xử lý, tiêu hủy xác động vật và phòng, chống dịch bệnh trên động vật để bảo vệ đàn vật nuôi, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng!
